کشف دو عنکبوت دریایی کابوس‌وار با چشم‌های قرمز و پاهای پشمالو؛ موجوداتی عجیب از اعماق اقیانوس!
پژوهشگران دانشگاه بریتیش کلمبیا دو گونه جدید عنکبوت‌های دریایی در آب‌های اقیانوس آرام شناسایی کرده‌اند یکی از موجودات پاهایی پوشیده از خارهای بلند چشم‌های قرمزودهانی سه‌لبه دارد و می‌تواند با اندام‌های مخصوص حمل تخم، بدن خود را تمیز کند گونه دوم توانایی نظافت چندانی ندارد و اغلب بدنش پوشیده از انگل‌های ریز است این دو گونه نخستین عنکبوت‌های دریایی جدیدی هستند که نزدیک به یک قرن در منطقه سالیش اند.
اگر تصور می‌کنید عجیب‌ترین موجودات دریایی را قبلاً دیده‌اید، کشف جدید دانشمندان کانادایی احتمالاً نظرتان را تغییر می‌دهد. پژوهشگران در آب‌های اقیانوس آرام، دو گونه ناشناخته از جانورانی را شناسایی کرده‌اند که به دلیل ظاهر غیرمعمولشان به‌سرعت مورد توجه قرار گرفته‌اند؛ موجوداتی با پاهای شبیه برس، چشم‌های قرمز، دهان‌های عجیب و حتی توانایی نظافت بدن با اندام‌هایی که در اصل برای حمل تخم‌ها استفاده می‌شوند.
این دو گونه در منطقه‌ای به نام دریای سالیش (Salish Sea)، میان سواحل بریتیش کلمبیا در کانادا و ایالت واشینگتن آمریکا کشف شده‌اند. پژوهشگران دانشگاه بریتیش کلمبیا این موجودات را بررسی کرده و برای نخستین بار آن‌ها را به‌عنوان گونه‌هایی مستقل و جدید برای علم توصیف کرده‌اند.
نتایج این تحقیق در مجله علمی Organisms Diversity & Evolution منتشر شده است. اهمیت کشف فقط به ظاهر عجیب این جانوران محدود نمی‌شود؛ زیرا این نخستین توصیف دو گونه جدید عنکبوت دریایی از منطقه سالیش پس از نزدیک به ۱۰۰ سال محسوب می‌شود.
عنکبوت دریایی چیست و چرا شبیه کابوس است؟
با شنیدن نام عنکبوت دریایی ممکن است تصور کنید با نوعی عنکبوت معمولی روبه‌رو هستیم که به زیر آب رفته است؛ اما این جانوران در واقع گروهی متفاوت از بندپایان دریایی هستند که نام علمی آن‌ها Pycnogonida است.
آن‌ها تمام زندگی خود را در محیط دریایی می‌گذرانند و در نقاط مختلف اقیانوس‌ها، از آب‌های کم‌عمق ساحلی تا اعماق زیاد، زندگی می‌کنند.
بدن این جانوران معمولاً کوچک است و بخش بزرگی از ظاهرشان را پاهای بلند و باریک تشکیل می‌دهد. برخی از آن‌ها اندامی شبیه خرطوم دارند که برای مکیدن مایعات بدن طعمه یا میزبان مورد استفاده قرار می‌گیرد.
عنکبوت‌های دریایی از نظر اندازه بسیار متنوع‌اند؛ بعضی از آن‌ها کمتر از یک سانتی‌متر طول دارند، درحالی‌که گونه‌های ساکن آب‌های سرد و عمیق می‌توانند بسیار بزرگ‌تر باشند.
دو گونه تازه شناسایی‌شده در سالیش نیز از نمونه‌های کوچک این گروه هستند، اما ویژگی‌های ظاهری و رفتاری آن‌ها باعث شده توجه زیادی به خود جلب کنند.
گونه اول؛ چشم‌های قرمز، پاهای پشمالو و دهان سه‌لبه
یکی از دو گونه تازه کشف‌شده با نام علمی Callipallene pilosuspedes معرفی شده است. نام این جانور از واژه‌هایی با ریشه لاتین گرفته شده و به پاهای پشمالو یا مودار آن اشاره دارد.
البته چیزی که شبیه مو به نظر می‌رسد، در واقع خارهای بلند و خمیده‌ای است که بخش پایینی پاهای جانور را پوشانده‌اند. این خارها ظاهر پاها را شبیه برس‌های کوچک یا پرزهای متراکم کرده‌اند.
اما ظاهر عجیب این موجود به همین‌جا ختم نمی‌شود. این گونه چشم‌های قرمز مشخصی دارد و در قسمت جلویی بدنش ساختاری شبیه خرطوم کوتاه دیده می‌شود که به کمک آن می‌تواند طعمه را بگیرد و تغذیه کند.
دهان این جانور نیز یکی از غیرمعمول‌ترین ویژگی‌های آن است. برخلاف تصور معمول از دهان جانوران دریایی، ساختار دهان Callipallene pilosuspedes مثلثی‌شکل و دارای سه بخش یا لب است. اطراف این دهان نیز زائده‌های حسی ظریفی قرار گرفته‌اند که به جانور کمک می‌کنند محیط اطراف و مواد غذایی را شناسایی کند.
ترکیب چشم‌های قرمز، پاهای خاردار و دهان سه‌لبه، چهره‌ای ایجاد کرده که بسیاری از رسانه‌ها آن را شبیه موجودات فیلم‌های ترسناک توصیف کرده‌اند.
موجودی که خودش را با پاهایش تمیز می‌کند!
شاید عجیب‌ترین رفتار کشف‌شده درباره این گونه، توانایی نظافت بدن باشد.
عنکبوت‌های دریایی اندام‌های ویژه‌ای به نام «اوویگر» (Ovigers) دارند. این اندام‌ها معمولاً در نرها وجود دارند و وظیفه اصلی آن‌ها نگهداری و حمل تخم‌ها در دوره رشد است.
اما پژوهشگران هنگام بررسی Callipallene pilosuspedes زیر میکروسکوپ متوجه شدند این اندام‌ها کاربرد دیگری هم دارند.
جانور می‌تواند اوویگرهای خود را دور پاهایش بپیچد و خارهای شانه‌مانند روی آن‌ها را روی سطح پاها حرکت دهد. به این ترتیب، زائده‌های مخصوص حمل تخم مانند یک شانه کوچک عمل می‌کنند و آلودگی‌ها و مواد چسبیده به بدن را پاک می‌کنند.
این رفتار برای دانشمندان جالب بود؛ زیرا نشان می‌دهد یک اندام زیستی می‌تواند علاوه بر وظیفه اصلی خود، نقش دیگری نیز در حفظ سلامت و نظافت جانور داشته باشد.
نکته جالب دیگر اینکه پژوهشگران هنگام بررسی میدانی تنها یک نمونه از این گونه پیدا کردند. بنابراین هنوز اطلاعات زیادی درباره پراکندگی جمعیت، رفتار و چرخه زندگی آن در دست نیست.
گونه دوم؛ عنکبوت دریایی که میزبان انگل‌هاست
گونه دوم با نام علمی Tanystylum kiixin معرفی شده و از نظر ظاهر و توانایی‌های رفتاری با گونه نخست تفاوت دارد.
نام آن از یک محوطه تاریخی متعلق به جوامع بومی منطقه گرفته شده است؛ مکانی که نمونه‌های این جانور در نزدیکی آن جمع‌آوری شده‌اند. تلفظ نام kiixin نیز «کی‌هین» است.
این گونه اندام‌های کوچک‌تر و کم‌انعطاف‌تری برای حمل تخم دارد. همین محدودیت ظاهراً باعث می‌شود نتواند مانند گونه اول بدن خود را به‌خوبی تمیز کند.
پژوهشگران هنگام بررسی نمونه‌ها متوجه شدند سطح بدن این جانور اغلب با ذرات خاک، مواد آلی و موجودات بسیار کوچکی پوشیده شده است. برخی از این موجودات انگل‌هایی هستند که روی بدن عنکبوت دریایی زندگی می‌کنند.
این وضعیت باعث شده پژوهشگران از آن به‌عنوان نمونه‌ای از «یک اکوسیستم درون یک اکوسیستم دیگر» یاد کنند؛ زیرا بدن یک جانور کوچک می‌تواند میزبان مجموعه‌ای از موجودات زنده دیگر باشد.
در واقع، تفاوت میان این دو گونه فقط در رنگ چشم یا شکل پاها نیست؛ بلکه توانایی نظافت بدن نیز آن‌ها را از یکدیگر متمایز می‌کند.
این موجودات چه زمانی و در چه عمقی پیدا شدند؟
نمونه‌های این دو گونه در جریان غواصی‌های علمی بین سپتامبر ۲۰۲۳ تا اوت ۲۰۲۴ جمع‌آوری شدند.
پژوهشگران مناطق مختلفی از دریای سالیش، از جمله اطراف ونکوور، جزیره کوادرا، بمفیلد و ویکتوریا را بررسی کردند. غواصی‌ها در زیستگاه‌های دریایی متنوع و تا عمق حدود ۱۸ متر انجام شدند.
تیم تحقیقاتی علاوه بر مشاهده ظاهری، از تصویربرداری میکروسکوپی و بررسی‌های ژنتیکی نیز استفاده کرد تا تفاوت گونه‌های جدید با نمونه‌های شناخته‌شده مشخص شود.
این پژوهش نخستین بررسی جامع عنکبوت‌های دریایی منطقه سالیش است که داده‌های ریخت‌شناسی و ژنتیکی را به‌صورت هم‌زمان بررسی کرده است. محققان در کنار معرفی دو گونه جدید، اطلاعات ژنتیکی چند گونه دیگر را نیز ثبت کردند و راهنمایی برای شناسایی عنکبوت‌های دریایی این منطقه تهیه کردند.
چرا کشف این دو گونه اهمیت دارد؟
شاید در نگاه اول این جانوران فقط موجوداتی عجیب و کوچک به نظر برسند، اما شناسایی آن‌ها برای شناخت بهتر اکوسیستم‌های دریایی اهمیت زیادی دارد.
پژوهشگران می‌گویند پیش از این اطلاعات بسیار محدودی درباره تنوع گونه‌های عنکبوت دریایی در منطقه سالیش وجود داشت. بدون شناسایی دقیق گونه‌ها، بررسی تأثیر عواملی مانند تغییرات اقلیمی، آلودگی و فعالیت‌های انسانی بر جمعیت آن‌ها نیز دشوار خواهد بود.
به همین دلیل، پژوهشگران معتقدند شناسایی گونه‌های جدید نخستین قدم برای حفاظت از این جانوران و زیستگاه‌هایشان است.
تیم تحقیقاتی همچنین احتمال می‌دهد گونه‌های ناشناخته دیگری در آب‌های این منطقه زندگی کنند که هنوز کشف یا ثبت علمی نشده‌اند.
این دو موجود کوچک نشان داده‌اند که حتی در آب‌هایی که سال‌ها مورد بررسی قرار گرفته‌اند، هنوز رازهای زیادی پنهان مانده است؛ رازهایی با چشم‌های قرمز، پاهای پشمالو و رفتارهایی که گاهی از فیلم‌های ترسناک هم عجیب‌تر به نظر می‌رسند.
نظرها
هنوز کسی نظر نداده. اولین نفر باش و بگو چی فکر می‌کنی!